Отсекогаш најдоброто кафе во Битола се пиело покрај Драгор – битолчани и денес уживаат во некогашната Дембел чаршија

Ако за Париз Сена е душата, а за Лондон Темза е историјата, за Битола реката Драгор е сведок на сите чаршиски муабети, скршени срца и склучени зделки. Но, надвор од историските учебници, Драгор е линијата покрај која отсекогаш се пулсирал најавтентичниот битолски ритам. Онаму каде што некогаш се протегала култната Дембел чаршија, денес, со истиот мерак како и пред еден век, се пие утринското кафе.

Утрото во Битола има посебен мирис – на свежо печено кафе, на речен провев и на онаа препознатлива битолска „лабавост“.

Меракот посилен од времето

Дембел чаршијата, чие име само по себе асоцира на безделничење, уживање и „купување ден“, денес не го носи тој официјален назив, но го задржала својот дух. Лоцирана на десниот брег на Драгор, оваа маалска целина некогаш била дом на занаетчии кои повеќе сакале да муабетат со муштериите отколку да чукаат со чеканите, и на боеми кои знаеле како да го забават времето.

„Кафето во Битола никогаш не било само пијалок. Тоа е институција. Не се пие на нога, во пластична чаша за носење. Кафето се почитува,“ вели 74-годишниот чичко Пеце, додека со раката покажува кон реката. „Татко ми ме носеше тука уште како дете. Тогаш се пиеше турско, во филџани, со локум. Денес младите пијат еспресо и макијато, ама погледот кон Драгор остана ист.“

И навистина, терасите на кафулињата кои се нижат покрај кејот се полни уште од раните утрински часови. Тука се дебатира за политика, за фудбал, се прераскажуваат градските озборувања, а неретко и се „договара бизнисот“.

Од турско кафе до модерно еспресо

Иако Широк Сокак е главното битолско дефиле, вистинските мераклии велат дека за „ќефот“ е резервиран просторот покрај реката. Тука бучавата од автомобилите е потисната од шумот на водата и звукот на лажичињата што удираат во порцеланот. Помеѓу 09:00 и 11:00 часот, речиси е невозможно да се најде слободно столче. Иако е маалско уживање, битолчани не отстапуваат од својата елеганција – тука се доаѓа „скоцкано“. Прво се нарачува кафе, па дури потоа се отвораат порталите за вести или се започнува разговор.

Чаршијата што одбива да остари

Додека градот се менува и се модернизира, култниот статус на кафето покрај Драгор останува недопрен. Тоа е онаа невидлива нишка што ги поврзува старите битолски пајтони, конзулските времиња и денешната урбана младина.

Ако патот ве нанесе во Битола, заборавете на брзањето. Седнете покрај Драгор, нарачајте го омиленото кафе и дозволете си барем на еден час да бидете дел од Дембел чаршијата. Затоа што, како што велат локалците – ако не си го испил кафето покрај реката, како и да не си бил во Битола.

Фотографија: Тони Степановски