Може ли македонскиот работник со 40-часовна работна недела да си дозволи нов стан?

Сонуван дом или недостижна реалност: Може ли македонскиот работник со 40-часовна работна недела да си дозволи нов стан?

Четириесет часа неделно поминати на работното место, редовна плата и желба за сопствен покрив над главата. За просечниот македонски граѓанин, ова некогаш беше стандардната формула за влез во светот на недвижностите. Денес, реалноста на пазарот на труд и недвижности испраќа сосема поинаква, по малку депресивна порака: станот станува луксуз кој тешко се купува само со чесна работа од „9 до 5“.

Економската равенка помеѓу примањата и цените на квадратот во Македонија веќе подолго време е во сериозен дебаланс. Додека просечната плата во земјата бележи постепен раст, цените на метар квадратен во главниот град, но и во поголемите градови како Охрид, Битола и Штип, рушат рекорди.

Суровата математика на пазарот

Ако земеме предвид дека просечната нето-плата во Македонија се движи околу 40.000 денари (нешто над 650 евра), а цената на метар квадратен во Скопје (во зависност од локацијата) се движи од 1.300 па сè до над 2.000 евра, математиката брзо станува немилосрдна.

За стан од скромни 50 метри квадратни, на купувачот му се потребни помеѓу 70.000 и 100.000 евра.

Што значи ова во пракса?

За да купи ваков стан, граѓанин со просечна плата би морал да ја одвојува целата своја заработка во период од 10 до 15 години, под услов да нема никакви други трошоци за живот — што е економски невозможно.

Кредитите како „спасоносно“, но скапо решение

За огромниот дел од работничката класа, единствениот пат до сопствен дом е станбениот кредит. Но, и тука пречките се високи: Учество од 15% до 20%: За стан од 80.000 евра, потребни се околу 15.000 евра во кеш само за учество и пропратни трошоци (нотари, даноци, агенции), сума која тешко се заштедува со 40-часовна работна недела.

Месечна рата која ја „јаде“ платата: Месечната рата за кредит на 30 години често го надминува износот од 25.000 денари. За сам човек со просечна плата, ова е финансиско самоубиство, бидејќи за живот би му останале едвај 15.000 денари.

Поради ова, купувањето стан денес е возможно речиси исклучиво за две надпросечни плати во домаќинството (најчесто во ИТ, фармацевтскиот или менаџерскиот сектор) или со сериозна финансиска помош од родителите (продажба на стар имот, наследство или заштеди од странство).

Каде е излезот?

Експертите од областа на недвижностите и економистите предупредуваат дека ваквиот тренд создава длабок социјален јаз. Младите парови сè потешко се одлучуваат за засновање семејство токму поради станбеното прашање, а кириите, кои исто така вртоглаво растат, дополнително ја исцицуваат заштедата на оние кои чекаат „подобри времиња“.

Додека пазарот диктира високи цени поради поскапените градежни материјали и силниот профитен интерес на инвеститорите, македонскиот работник останува заробен во матрицата да работи што повеќе и повеќе.