Криволовот ги убива срните во Македонија - ТРАГЕДИЈАТА НА СРНАТА БАМБИ ГО СОГОЛИ СИСТЕМСКИОТ МРАК

Една длабоко потресна приказна за спасување на диво животно деновиве ја бранува македонската јавност, отворајќи низа тешки прашања за кои со години се молчи. Она што започна како хумана мисија на здружението „Анимал Рескју Проџект“ за спас на повредена срна наречена Бамби, брзо се претвори во крик против институционалната негрижа, нелегалниот лов и апсолутниот недостаток на државен систем за заштита на дивиот свет.

Бамби не е домашен миленик. Таа е диво, заштитено животно чија судбина во моментов виси на конец. Но, нејзината трагедија не е изолиран инцидент, туку директна последица на системски хаос.

„На Бамби не ѝ недостига дом, нега, љубов, ветеринарен третман или финансиска поддршка. На Бамби ѝ недостигаат нозе. Таа е диво животно. Не е куче, не е домашен миленик. Исклучително е нежна, преплашена и секојдневно живее под огромен стрес. Срните можат да угинат само од страв. Во петокот добивме повик дека итно е потребно згрижување за повредена срна. Не знаевме што нè очекува, но не можевме да кажеме „не“. Ја нарековме Бамби. Верувајте, поубаво и понежно суштество ретко сме виделе. Нема човек што ја виде, а да не заплаче. Плачевме ние. Плачеа луѓето што ја пронајдоа. Плачеа ветеринарите. Плачеа сите што ја сретнаа.“-велат од организацијата.

Кичевскиот регион – зона на нелегални и сурови стапици

Додека јавноста сочувствува со болката на животното, на виделина излегува загрижувачки факт кој долго се турка под тепих. Главниот проблем е криволов без контрола. Истражувајќи го случајот, активистите дознаваат дека во кичевскиот регион со години масовно и нелегално се поставуваат железни стапици (замки). Стапиците не бираат жртви. Во нив со денови во нејнајтешки маки страдаат диви животни. Во случајот со Бамби, последиците се хорор во живо – три од нејзините четири нозе се практично пресечени, мртви и инфицирани.

Прашањето коешто лебди во воздухот е: Кој ги поставува овие стапици, кој профитира од нив и зошто инспекторатите и полицијата досега не лоцирале ниту еден сторител? Што ако утре во ваква стапица настрада човек или дете?

Држава без Центар за згрижување и без протокол

Случајот со Бамби ја извади на површина најголемата институционална дупка: Македонија нема државен систем за менаџирање со повредени диви животни.

Правен парадокс: Здруженијата за заштита на животни, кои примарно се регистрирани за бездомни кучиња и мачки, законски немаат надлежност да чуваат и лекуваат диви заштитени видови.

Институционален молк: Кога граѓанин или невладина организација ќе наиде на повредено мече, срна или орел, нема „зелена линија“ ниту државна институција која знае како да постапи. Не постојат официјални протоколи.

Нема прифатилишта: Во државата не постои ниту еден специјализиран државен центар за рехабилитација на диви животни, каде што тие би го добиле соодветниот ветеринарен третман и простор за закрепнување. Оваа обврска со години паѓа исклучиво на грбот на хумани поединци и приватни ветеринарни амбуланти.

Законот ги врзува рацете за лекување во странство

Дополнителен проблем во оваа приказна е административната бариера. Бидејќи срната е строго заштитен див вид, нејзиниот транспорт преку граница за напредни ветеринарни третмани или специјализирана ортопедска помош во странство е законски речиси невозможен и недозволен. Животните остануваат заробени во систем кој не може да им помогне дома, а не им дозволува да заминат таму каде што има услови.

Емпатијата на поединците наспроти студенилото на системот

Ако има нешто светло во оваа мрачна хроника, тоа е солидарноста на граѓаните. Екипата на ЕВН која прва ја пронашла срната, веднаш реагирала, ја однела на ветеринар и ги подмирила првичните трошоци од сопствен џеб. Ветеринарната амбуланта во Скопје донираше осумдневно лекување, секојдневни тешки преврски и дијагностика, одбивајќи да наплати за својот труд. Дел од приказната се и волонтерите и една хумана фамилија кои на Бамби (и на едно мало јаре спасено од колење кое стана нејзин придружник) им обезбедија мирно катче на село, терапија и деноноќен надзор.

„Дури кога почнавме да истражуваме, дознавме дека во кичевскиот регион со години се поставуваат нелегални стапици во кои страдаат диви животни. За тоа речиси никој не зборува. Состојбата на Бамби е критична. Почна да јаде дури по два дена. Раните ѝ се длабоки, отворени и полни со ларви. Направени се рендгенски снимки, но во живо состојбата изгледа уште пострашно. Првично мислевме дека ќе мора да се ампутира само едната нога. Но, вистината беше многу посурова. Три нозе се практично пресечени и мртви. Да беше само една, нашиот волонтер беше подготвен да ја чува до крајот на животот. Во природа со три нозе таа никогаш не би преживеала, но дома ќе имаше шанса за достоинствен живот. Во целиот хаос, додека баравме дополнителни мислења, видовме објава дека се продава бебе-коза за колење. Не можевме да ја оставиме. Ја откупивме за 100 евра. По преврските, Бамби и малата коза веднаш се зближија. Спиеја заедно, си даваа утеха една на друга. Неколку дена ги чувавме дома, во топло, ги пуштавме на трева и дури им направивме мало катче за игра. Тоа беа моменти што никогаш нема да ги заборавиме. Сакаме да разјасниме и уште нешто. Бамби не може да се испрати во странство. Таа е заштитен див вид и законски не смее да се транспортира преку граница за ваков вид третман. Добивме и многу предлози за протези. За жал, тоа не е толку едноставно. Како што би растела, би ѝ биле потребни нови протези постојано. Срните се преживари и нивниот дигестивен систем зависи од движењето. Ако не можат да се движат, организмот почнува да откажува. Целата тежина на возрасна срна, која може да достигне околу 80 килограми, би паднала на предните нозе – а токму тие се најтешко оштетени. Додека ампутациите би зараснувале, на што би стоела? И уште поважно... Како би го поднела сето тоа психички?“-посочуваат од организацијата.

Време е за будење

Од „Анимал Рескју Проџект“ се децидни: нивната јавна реакција не е повик за донации. Бамби во моментов ја има сета љубов и медицинска нега што може да се пружи. Ова е аларм и повик за одговорност до надлежните министерства и инспекторати.

Бамби можеби ја води својата последна битка помеѓу животот и суровата реалност на нејзините повреди. Но, прашањата што таа ги отвори мора да добијат одговор. Време е институциите да се разбудат пред да се соочиме со следната трагедија во македонските шуми.