ИСТОРИСКИ УСПЕХ НА МАТКА: Полско-македонско-италијански тим го собори светскиот рекорд — нуркач се спушти на рекордни − 338 метри во пештерата Врело

Пештерата Матка Врело го потврди својот статус на еден од најфасцинантните и најдлабоките подводни локалитети на планетата. За време на меѓународната експедиција реализирана од 10 до 17 октомври 2026 година, експедицискиот тим BAD Exploration Team во соработка со спелеонуркачкиот клуб „Врело“ - Матка, го оствари најдлабокото влегување на човек нуркач во подводна пештера во историјата, достигнувајќи неверојатни −338 метри длабочина.

Со овој подвиг, Матка Врело официјално стана најдлабоката истражена подводна пештера на Земјата со присуство на нуркач, а пештерскиот канал сè уште продолжува да се спушта во непознатото.

Од патеките на претходните истражувања до историски рекорд

Минатата година, истражувањата на истиот тим завршија на длабочина од −287 метри. Оваа година, примарната цел беше да се премине границата од −300 метри — вистинска географска и психолошка цел во светот на екстремното нуркање.

​Финалното нуркање започна на 16 октомври во 10:00 часот. Питала тргна од базниот логор во придружба на Томаш Вќорка, Михал Сојка и Бартош Зѓебло. На околу 350 метри во внатрешноста на пештерата, на длабочина од −24 метри, тој се одвои и го продолжи патот сам.

Главниот нуркач во експедицијата,полскиот истражувач Бартоломеј Питала, кој самостојно го изведе финалниот зарон во најдлабоките делови, се спушти низ главниот вертикален канал до −212 метри за помалку од пет минути, а потоа го продолжи патот низ хоризонталниот сегмент и влезе во новиот, вертикален премин кој води до огромна подводна сала. На длабочина од −315 метри веќе беше соборен светскиот рекорд, но одличната физичка подготвеност и совршената функционалност на опремата овозможија дополнително спуштање до крајната точка од −338 метри.

„Пештерата секогаш го диктира патот. На −338 метри одлучив да не ги туркам границите на опремата понатаму, иако каналот се уште се спушташе стрмно надолу. Беше јасно — бев на најдлабоката точка на која кога било стапнал човек во подводна пештера“, изјави нуркачот по враќањето.

Револуционерна декомпресија од над 8 часа

По краткиот престој на рекордната длабочина, следуваше најризичниот дел од мисијата — повеќе од осум часа водена декомпресија. Применувајќи иновативна декомпресиска стратегија базирана на искуствата од светските легенди на спелеонуркањето, нуркачот постепено се издигаше од −210 метри нагоре. Благодарение на точната тактика и поддршката, тој излезе од водата со сопствена сила и без никакви декомпресиски компликации или симптоми на висок притисок (HPNS).



Успехот на оваа сложена мисија се должи и на перфектната логистичка организираност и високиот степен на безбедност. Експедицијата се одвиваше под покровителство на Претседателката на Република Македонија, Гордана Сиљановска-Давкова, што овозможи несекојдневна институционална поддршка:

Воздухопловна и медицинска поддршка: Хеликоптер во приправност за итна евакуација до хипербаричната комора во Скопје, специјалист по хипербарична медицина на терен и медицинска екипа со амбулантно возило кај браната Матка.

Специјални единици: Траекторијата на езерото ја обезбедуваа три брзи чамци и луѓе од Специјалната антитерористичка единица „ТИГАР“.

Подводна логистика: Повеќе од 25 помошни боци беа поставени до длабочина од −180 метри, а во акцијата учествуваа уште седум поддржувачки нуркачи кои го следеа рекордерот во текот на целата осумчасовна декомпресија. Нуркачите од ДК „Врело“ изградија и подводно живеалиште (хабитат) на 8 метри длабочина за евентуални итни потреби.

Што следува понатаму?

Иако Матка Врело сега го држи светскиот трон, нејзините тајни сè уште не се целосно откриени. Во следните денови се очекува тимот да ги објави официјалните видео-материјали подготвени од Андреа Мескалчин, фотографските записи на Лука Кавикиоли, како и новата 3Д-визуелизација и топографска мапа на новооткриените делови од пештерата.

Тимот изрази огромна благодарност до сите македонски институции, клубот „Врело“ и граѓаните на Македонија за топлиот прием и поддршката, истакнувајќи дека ваков потфат тешко би се реализирал било каде на друго место во светот.