Македонија меѓу земјите каде се работи најмногу, но дали тоа носи продуктивност и како се одразува на работникот

Најновите податоци на Евростат за реално одработените часови во Европа откриваат длабок јаз во работните навики на континентот. Додека во некои од најразвиените европски земји работната недела трае значително пократко, Балканот, а со тоа и Македонија, се наоѓа на самиот врв по должината на работното време.

Просекот на изработени часови на ниво на Европската Унија изнесува 35,9 часа неделно.

Наспроти ова, податоците покажуваат дека во Македонија просечната работна недела трае дури 39,5 часа, што е далеку над европскиот просек.

Со оваа бројка, македонските работници работат речиси најмногу во Европа, позиционирајќи се веднаш зад Турција (42,4 часа), Босна и Херцеговина (40,9 часа), Србија (40,6 часа) и Грција (39,6 часа). На спротивниот крај на скалата се наоѓаат земји како Холандија, каде што се работи најмалку – во просек 31,9 часа неделно.

Овој парадокс наметнува две клучни прашања: Дали подолгите работни часови значат и поголема продуктивност? И каква цена плаќаат работниците за ваквото темпо?

Дали повеќе часови значат поголема продуктивност?

Економските експерти одамна го разбија митот дека подолготрајниот престој на работното место автоматски генерира поголема вредност. Напротив, најбогатите европски земји, кои имаат највисок бруто домашен производ (БДП) по жител, бележат најкратки работни недели.

Голем број анализи покажуваат дека токму пониската продуктивност во земјите во развој е главната причина за подолгите работни часови. Кога технологијата, организацијата на трудот и деловните процеси не се доволно модернизирани, на институциите и компаниите им е потребно повеќе време за да ја завршат истата задача што во развиените земји се извршува за двојно пократок период.

Дополнително, како што нагласуваат меѓународните истражувачи за трудово право, работниците во земјите со подолги работни недели често имаат многу помала преговарачка моќ. Вообичаениот број часови во голема мера е диктиран од работодавците и пазарните притисоци, а не од желбата или изборот на самиот работник.

Како се одразува ова врз македонскиот работник?

Долгите часови поминати на работа оставаат сериозни последици врз физичкото и менталното здравје на вработените, како и врз нивниот социјален живот.

Прва последица е хроничен замор и „Burnout“ (прегорување). Прекувремената работа и недостатокот на квалитетен одмор водат до долгорочна исцрпеност. Наместо поголем фокус, кај работникот се јавува пад на концентрацијата, што пак го зголемува ризикот од грешки и повреди на работното место.

Следен е нарушениот баланс меѓу приватниот и професионалниот живот. Кога работниот ден систематски се продолжува, страдаат семејните и социјалните врски. Работниците во Македонија често се соочуваат со недостаток на време за сопствените деца, партнери и лични хобија, што дополнително го зголемува нивото на стрес во секојдневието.

Не изостануваат и здравствените проблеми. Седечкиот начин на живот, постојаниот притисок и недостатокот на физичка активност поради долгите работни часови се директни предизвикувачи на кардиоваскуларни заболувања, анксиозност и депресија.

Регулација и излез од затворениот круг

Додека модерна Европа сè повеќе експериментира со воведување на четиридневна работна недела и флексибилно работно време со цел да ја зголеми ефикасноста и да го заштити менталното здравје на луѓето, Македонија останува заробена во традиционалниот модел каде квантитетот на часовите се вреднува повеќе од квалитетот на сработеното.

Разликите во системите за регулација на работното време и недоволната контрола на инспекциските служби придонесуваат за продлабочување на овој проблем кај нас. За да се промени оваа слика, неопходно е преориентирање кон поквалитетно менаџирање, дигитализација на процесите и поголема почит кон слободното време на работникот. Крајниот заклучок е јасен: помалку часови поминати во канцеларија или фабрика, но со подобра организација, можат да донесат многу поголем профит за бизнисот и драстично посреќни и поздрави работници.