Дали софтверските гиганти како Adobe започнуваат борба за опстанок?

Долго време најголемото прашање околу Вештачката Интелигенција (ВИ) беше дали таа ќе ги замени луѓето на нивните работни места. Но, случувањата околу Adobe и проектот ArtCraft покажуваат дека ВИ може да отвори уште едно, досега многу помалку очекувано прашање: Дали ВИ ќе ги загрози и самите компании што создаваат софтвер?

Во центарот на вниманието е софтверскиот инженер Brandon Thomas, кој со помош на моделот Claude Opus 5.5 започна проект со амбициозна цел – да создаде бесплатни и отворени алтернативи на најпознатите Adobe алатки.

Зад овој потег стои лична причина зад која ќе се пронајдат многу други корисници на Adobe. Томас тврди дека Adobe му наплатиле таканаречена „cancellation fee“ – надомест за предвремено откажување на претплатата повеќе пати. Токму тоа искуство, според неговите сопствени зборови, го натерало да се сврти против моделот на Adobe и да започне да создава сопствени алтернативи.

Неговото незадоволство доаѓа во момент кога политиката на Adobe за откажување на претплатите веќе се најде под лупа на регулаторите. Во САД компанијата во март се согласила на спогодба вредна 150 милиони долари со владата на САД, по спор околу надоместоците за откажување и начинот на кој корисниците биле информирани за нив. Во Велика Британија, пак, Competition and Markets Authority започна истрага за тоа дали условите се неправедни и доволно јасно прикажани.

Резултатот од револтот на Томас е ArtCraft – серија бесплатни, open-source алатки создадени со помош на ВИ и програмскиот јазик Rust. Првите седум алатки, PhotoCraft како алтернатива за Photoshop, FilmCraft за Premiere, LightCraft за Lightroom, VectorCraft за Illustrator, EffectCraft за After Effects, DesignCraft за InDesign, а PrintCraft (PdfCraft) за Acrobat/PDF, биле создадени за една недела, од 30 септември 2026 до 7 октомври 2026.

Но најинтересниот момент е што Томас не е само ентузијаст кој се обидува да направи копија на познатите програми. Тој тврди дека користи таканаречен „clean-room“ пристап, односно одново ги создава функционалностите без користење на оригиналниот код на Adobe. Апликациите се бесплатни, open-source и работат на Windows, MacOS, Linux и во Веб прелистувач, иако моментално се во рана фаза и сè уште се далеку од зрелоста и стабилноста на Adobe производите.

Во исто време, Adobe агресивно ја интегрира ВИ во сопствениот екосистем. Така се создава своевиден парадокс: Adobe користи ВИ за да го направи својот софтвер помоќен, но истата ВИ им овозможува на поединци со релативно ограничени ресурси да создаваат конкурентски производи.

ArtCraft можеби нема да го урне Adobe сега. Но можеби и не мора.

Вистинската промена е во тоа што границата меѓу „голема компанија со илјадници програмери“ и „еден човек со моќни AI алатки“ веќе е драматично намалена.

Во ерата на ВИ, можеби најголемата промена нема да биде само тоа што машините ќе работат наместо луѓето, туку што еден човек, со помош на машините, ќе може да ги замени големите компании!